Nationaal Park De Weerribben

Trilvenen en fluisterboten

Als de natuur zijn gang kan gaan, groeien de stukken open water binnen enkele jaren weer dicht. Maar de natuur heeft geen vrij spel in nationaal park De Weerribben, in de Kop van Overijssel. Zonder de mens zou dit belangrijke moerasgebied er niet eens zijn geweest. 'Als we niet regelmatig ingrijpen wordt dit uiteindelijk een groot moerasbos.' Egbert Beens van Staatsbosbeheer wijst op een stuk open water omzoomd door goudkleurig riet. Het is een vroege zaterdagmorgen aan het begin van de herfst. De boswachter zwijgt plotseling als een groepje grauwgansen overvliegt. 'Prachtig.' De vogels landen op een 'weer', een brede uitgeveende sloot. Aan beide kanten van het water liggen de ribben: smalle stroken land waar vroeger het veen werd gedroogd.

De activiteiten van veenarbeiders en riettelers zijn nog steeds terug te zien in het landschap. De rietteelt is nog altijd belangrijk, blijkt even later in het gehuchtje Nederland. Hier strekken de rietlanden zich uit tot aan de horizon. Tegenwoordig beheert Staatsbosbeheer bijna het hele gebied. Stukken open water worden gecreëerd om te voorkomen dat het moeras steeds meer verandert in bos. Na een paar jaar ontstaat dan al weer een drijvend pakket van allerlei waterplanten, een 'kragge' of trilveen.

Het lopen op zo'n trilveen is de grootste attractie van De Weerribben. Het voelt als wandelen op water. De dunne laag drijvende grond golft griezelig. Schoenen zakken weg in het zompige mos. Geen gewoon mos, zegt Beens, maar schorpioenmos, moeraskartelblad en andere zeldzame plantensoorten. Door wisselingen in zuurgraad zijn er enorme verschillen, soms binnen een meter. Deze diversiteit typeert het hele gebied. Elk milieutype, van open water tot moerasbos, heeft zijn eigen planten en dieren.

Naast het natuuractiviteitencentrum van Staatsbosbeheer aan de rand van het dorpje Ossenzijl zijn kano's en accugedreven fluisterboten te huur. Groepjes toeristen zorgen voor zenuwachtige scènes bij het instappen, maar minuten na het vertrek glijdt het bootje geruisloos door de rietlanden. Even aanleggen om rustig te kijken en te luisteren. Maar de rust wordt helaas al snel verstoord door een lawaaiige familie.

Toch is de boot de beste manier om De Weerribben te verkennen, want alles draait hier om water. Het grondwaterpeil is bijvoorbeeld van levensbelang. In droge zomers moet er in De Weerribben, dat hoger ligt dan de polders er omheen, van buitenaf water worden binnengepompt. Het is een van de redenen waarom rijk en provincie 'nieuwe natuurgebieden' gaan aanleggen die De Weerribben moeten verbinden met het nabijgelegen plassengebied De Wieden. Nieuwe natuur. Dat past perfect bij een streek waar de mens al anderhalve eeuw een ongekende natuurlijke rijkdom schept.

Foto's van een herfstdag in De Weerribben