Infostress. Er moet snel worden geupdate waarbij de techniek altijd de meest tijdrovende belemmering is, terwijl er een stortvloed aan informatie en reacties (emails) in zeer korte tijd voorbijkomt. Tegelijkertijd bedenk je talloze invalshoeken waarvan je weet dat je ze niet of nauwelijks kan uitwerken (Planet is geen krant immers, maar een paar nieuwsredacteuren, al heel wat voor een provider.)
Voor de grote media is het nu trouwens simpel. Eerst de korte termijn gevolgen: de verkiezingen wel/niet uitstellen, het profiel van de dader (waar woont ie? zijn buren komen ongetwijfeld aan het woord), de begravenis, de Feyenoord-finale. Daarna volgen de oorzaken: de motieven van de daden, de beveiliging van politici (in vergelijking met het buitenland), de rol van de politieke tegenstanders en de rol van de media. En dan de lange termijn gevolgen voor de politiek en zelfs de hele samenleving.

Allemaal goed voor flinke discussies. Vooral over die ene leuze die in Den Haag gehoord werd: 'Demonisering is moord'. Uw krant zal er nog dagen, nee, wekenlang vol mee staan. Ik dacht aan de verslaggevers die op het Mediapark waren toen Fortuyn daar lag. Erg zwaar lijkt me dat. Je moet je gevoelens onderdrukken, anders breng je geen woord uit. Alle lof voor die verslaggever van Radio 1. Het radioverslag zal me meer bijblijven dan de tv-beelden en de foto's.

Ik heb een paar maanden stage gelopen bij Elsevier, waar Fortuyn columnist was, maar ik heb hem nooit ontmoet of gesproken. Zonder sentimenteel te worden: het was een bijzondere man en het waren bijzondere maanden. Nee, ik zou niet op Fortuyn hebben gestemd. Ik was het op veel punten niet met hem eens. Ik schreef en linkte hier regelmatig op ironische wijze over de man, maar als een gevaar heb ik hem nooit gezien. Voor mij bleef hij steeds die scherpe politieke commentator, als in de tijd van zijn columns. Eigenlijk alleen daarom, niet vanwege zijn vrij onverantwoordelijke oplossingen, had hij een aanwinst voor de politiek kunnen zijn. Kunnen zijn, want we zullen nooit weten wat er echt was gebeurd na deze infotainment-verkiezingscampagne. Het was tegelijkertijd fascinerend en bedenkelijk om te zien hoe één man een enorme aanhang achter zich kon krijgen. De man zelf was ook fascinerend.

Maar zoals een lezer mij schreef in een mail: ''Instant-messianisme heeft niets met serieuze politiek van doen.'' Dat is natuurlijk zo. Maar dezelfde lezer spreekt ook van ''een incident van voorbijgaande aard''. ''Natuurlijk hoor je de campagnes even voor een paar dagen stil te leggen - twee lijkt me genoeg''. Dan onderschat hij de impact van de dood. Deze moord roept bij heel veel mensen sterke gevoelens op. Bij sommigen van woede, bij mij (en de meeste mensen) van een onbeschrijvelijk 'waarom?'. Dat roept dan weer herinneringen op aan de vorige keren dat je dat gevoel had: staand aan de graven van dierbaren die zijn heengegaan. Veel mensen ontkomen niet aan die gedachtes. Ik ook niet, anders sliep ik wel op dit tijdstip. Met messianisme heeft dat niet zoveel te maken. Een onverwachte dood zorgt voor vertwijfeling en machteloosheid. Instabiliteit en mentale onrust lijken me geen goed uitgangspunt om over de toekomst van het land te stemmen.

Mijn zus belde op uit Amerika. Wat er toch allemaal gebeurt in Nederland de laatste tijd? Het kabinet valt, een lijsttrekker wordt vermoord, ongeregeldheden en rellen. Wat lijkt Nederland voor september 2001 nu zoveel rustiger, gemoedelijker en vriendelijker. Herstel: voor 13 mei 2000. Zo voelt het nu. Je zou bijna heimwee krijgen. Ik ga snel afsluiten voor ik wel sentimenteel wordt. Ik ben totaal het avondeten vergeten vanavond.